Теле барның иле бар рубрикасы буенча яңалыклар

• 30 ноябрь 2017

  Оттырабыз...

  Без Казан артында, Мәмдәл авылында үстек. Мәктәп елларында әтиебез без-балаларны җәйләрен Казанга алып барып, өч-дүрт көн киноларга, циркка, зоопаркка йөртеп, күңел ачтырып кайта иде. Университет урамының текә тавына менгәндәме, Декабристлар урамының җәйге кайнар комын ерып атлагандамы - узган-барган кешедән юл сораштырганда йә вакыт сораганда сүзен: "Гафу үтенәм", - дип башлау...

• 16 ноябрь 2017

  Яшьләрнең «Гыйлем” проекты

  "Гыйлем" интернет проекты 2014 елда Актаныш гуманитар гимназиясендә барлыкка килә. Ул - татар телендә фәнни язмалар тәкъдим итүче интернет-портал. Проектның җитәкчеләре, әлеге гимназия тәрбиячесе Динар Шәйхетдинов белән шунда белем алган Айдар Шәйхин. Айдар 2015 елда гимназияне тәмамлап, КФУның хәзерге Филология һәм мәдәниятара багланышлар институтына укырга кергәч, "Гыйлем" дә Казанга "күченә"...

• 26 октябрь 2017

  Россиядә дәүләт телләрен укыту

  Рус телен Россиянең дәүләт теле буларак укыту Россия Федерациясе Конституциясе, "РФ дәүләт теле турында", "РФ мәгарифе турында" законнары хокукый нормалары нигезендә алып барыла. РФ Конституциясе шулай ук республикаларга да үз дәүләт телләрен гамәлгә кертү мөмкинлеген бирә (68 нче маддә, 2 нче пункт). Татарстан Республикасы Конституциясендә дәүләт телләре итеп тигез хокуклы...

• 21 сентябрь 2017

  Яшьләр телебезне яклый

  Татарстан мәктәпләрендә рус балаларына татар телен укытуга каршы хәрәкәт күптәннән бара. "Комитет русскоязычных родителей" оешмасы инде 20 елдан артык эшли. Бу ата-аналарның "Общество русской культуры" оешмасы белән берлектә митингларга да чыкканнары булды. "Рус мәдәнияте оешмасы" рәисе Михаил Щеглов әлеге ике оешманы да үз максатларына барудан һич туктатмый. 20 ел буена...

• 28 июль 2017

  Фәндәс САФИУЛЛИН: Мәктәп китсә, ни калыр?

  Ил китәр дә ни калыр? Ил киткәндә йорт калыр, Йорт китәр дә сөт калыр, Ак күкрәктән сөт имгән Сүзе татлы тел калыр. Тел китәр дә ни калыр? Язганнан язган хат калыр. Баш китәр дә ни калыр? Буында типкән кан калыр; Буыннан буын чабылса, Ул чагында ни калыр? ("Идегәй") Мәктәп -...

• 23 июнь 2017

  Әдәбиятыбыз – дөнья көзгесендә

  Әдәбият-сәнгать әһелләренең төп басмасы булган "Казан утлары" журналы үзенең 95 еллыгын билгеләп үтте. Шушы уңайдан Г.Тукай исемендәге әдәби бүләк иясе, шагыйрь, журналның баш мөхәррире Илфак Мирза улы Ибраһимов белән әңгәмә дә кордык. - Бер гасырлык басманың тарихы һәм аның редакторлары белән таныштырып үтсәгез иде. - 1922 елның май аенда Казанда...

• 21 апрель 2017

  Татар мөһаҗирләренең язма мирасы

  Татарстан Милли китапханәсенең Кулъязмалар һәм сирәк китаплар бүлегендә төп фондтан тыш коллекцияләр дә бар. Кайчандыр Әбрар Кәримуллин, Р.Үтәбай-Кәрими, Әдһәм Тенишев, Фәридә Гаффарова кебек галимнәребезнеке булган бу тупланмалар бүлек фондларын тагын да баета, кызыклырак итә. 2010 елда Милли китапханәдә шундый тупланмаларның тагын берсе - Татар мөһаҗирләре коллекциясенә нигез салына. Кулъязмалар һәм...

• 06 апрель 2017

  Диләрә Сөләйманова: “Татарстанда икетелле мәгариф кирәк”

  Диләрә Сөләйманова Казан дәүләт университетында укыган, аннары Будапештта Үзәк Европа университетында магистрлык дәрәҗәсен алган. Кандидатлык диссертациясен яклаган, аның нигезендә "Татар йорты интерьеры: гореф-гадәтләр һәм үсеш" китабын чыгарган. 2013 елда Цюрих университетында антропология буенча докторлык диссертациясен яклаган. Хәзерге вакытта шул университетта укыта, фәнни эзләнүләр алып бара. Бер үк вакытта, ул Татарстандагы...

• 09 март 2017

  Татар телендә терминнар

  Соңгы елларда язу һәм сөйләм телебез шактый чуарланды. Аеруча сары-соры газеталардагы терминнарны аңлау мөмкин түгел. Гап-гади "телефон" сүзен генә дә бер иш матбугат "тилифүн" дисә, икенчеләре "шалтыраткыч" дип җиффәрә. Дәүләт матбугат чараларында да терминнар - төрлечә. Әйтик, "революция" сүзен берәүләр "инкыйлаб" ди, икенчеләр "түнтәреш" дигәнен кулай күрә. Аларның кайсысы дөресрәк?...

• 08 декабрь 2016

  Татар тарихын саклаган китапханә

  Оренбургта Хөсәен Ямашев исемендәге татар китапханәсе эшләп килә. Россиянең Татарстаннан тыш төбәкләрендә бердәнбер булган мондый китап йортының нигезләнүенә быел 110 ел тулды. Шушы вакыт эчендә ул тормышның төрле зилзиләләрен дә чагыштырмача тыныч уздырган, Октябрь инкыйлабы елларында да эшләп торган. Китап­ханә бүген дә үз укучыларына хезмәт итә. 1906 елның көзендә Оренбург...

• 17 июнь 2016

  ӘЛИФБАГА БАГЫШЛАНГАН ГОМЕРЛӘР

  "Минем өчен тормышта ике нәрсә гомер буе могҗиза булып сакланып килде: берсе - Чишмә, икенчесе - Әлифба". Гариф Ахуновның бу сүзләре Арча педагогика көллиятендәге "Әлифба" музеенда булганда кылт итеп искә төште. Белмим, мондый фикер Гариф абыйның башына кайчан килгәндер. Хәер, һәрнәрсәгә бик игътибарлы, күзәтүчән кеше иде ул. Чыннан да саф...

• 07 апрель 2016

  Сүзләрдә дә – татар “каны”...

  М.Задорновның "Вещий Олег. Обретенная быль" дигән фильмын карарга туры килде. Ул анда элек славяннар "изба"ларда яшәгәннәр, ә бу сүз "истопленный", ягъни, ягылган сүзеннән алынган дип раслый. Бу турыда инде 1978 елда ук педагогика институты галиме: "Кодекс куманикус"та рус сүзе "изба"ны таптым, дөрес аны "ызба" дип язганнар", - дип шәрран ярган...

• 12 февраль 2016

  Рафаэль МОСТАФИН: ҖӘЛИЛ ХАТЫН КЕМ ТАПКАН?

  1945 елның апрель азагында Берлинны штурмлаучы совет солдатлары Моабит төрмәсе ишегалдында Җәлилнең үлем алдыннан язып калдырган язмасын табып ала һәм Мәскәүгә, СССР Язучылар берлеге җитәкчесе Александр Фадеевка җибәрә. Әмма бу язманың серле һәм томанлы язмышы хакында бик азлар белә булыр. Өстәвенә, әлеге язма инде сакланмаган һәм эчтәлеге дә безгә аны...

• 22 март 2015

  ҺӘР РАЙОНГА – МИЛЛИ МӘГАРИФ ҮЗӘК!

  Татарстанда милли мәгариф бүген хәвефле хәлдә яши. Казандагы 180 мәктәпнең 40-ы гына милли булып санала. Ике телле, ягъни катнаш булып саналган шул 40 мәктәпнең дә бик азында гына татарча сөйләшәләр. Бу безне борчый. Яңартулар бар ул. Әйтик, 2013-2014 еллар дәвамында Ш.Мәрҗани исемендәге гимназиянең ишек алдына, структур бүлекчә буларак эшли торган...

  
• 31 гыйнвар 2015

  МИЛЛИ ТУТАШЛАР МӘКТӘБЕ

  90 нчы еллар башыннан башкалабызда татар гимназияләре, мәктәпләре күпләп ачыла башлады. Ләкин татар милли мәктәпләре өчен махсус төзелгән биналар - бармак белән генә санарлык. Берсе - Идел буе районында урнашкан 16 нчы татар-инглиз гимназиясе. Бассейнлы, бөтен шартлары килгән, 1000 балага исәпләнгән бу зур бина махсус татар гимназиясе өчен атап төзелгән,...